Muzyka – młoda polska i WITOLD LUTOSŁAWSKI

Muzyka – młoda polska i WITOLD LUTOSŁAWSKI

MŁODA POLSKA

    1. Ogólnie

      • określa kompozytorów polskich przełomu XIX\XX

      • nazwa przejęta od ruchu literackiego (Artur Górski –artykuł „Młoda Polska”)

      • filharmonie i dyrygenci odrzucali twórczość młodych kompozytorów, więc utworzyli „Spółkę nakładową młodych kompozytorów polskich”, która miała organizować koncerty, wydawać kompozycje

      • W skłąd grupy wchodzili: Grzegorz Fittelberg, Ludomir Różycki, Apolinary Szeluto, Karol Szymanowski, opiekunem był książe W.Lubomirski

  1. Mieczysław Karłowicz

    • najstarszy z młodopolskich kompozytorów, nie należał do „Spółki”, ale popierał jej dążenia

    • studiował grę na skrzypcach, muzykologię, kompozycję

    • pierwsze kompozycje – pieśni do słów K. Przery-Tetmajera

    • pasja – taternictwo – był współzałożycielem TOPRu, zmarł w górach (33 lata)

    • dwoistość, dualizm twórczości – połączenie mistycyzmu z chłodnym warsztatem kompozytorskim

    • pisał pieśni, utwory fortepianowe, kameralne. Trzon – kompozycje symfoniczne

    • Symfonia „Odrodzenie” – opatrzona komentarzem

    • Koncert skrzypcowy A-dur – wypełnia lukę między Wieniawskim a Szymanowskim, klasycznie 3-częściowy,przerysowanie partii orkiestrowej

    • Poematy symfoniczne:

      • Powracające fale”

      • Odwieczne pieśni” – cykl 3 cz.: Pieśń o wiekuistej tęsknocie, Pieśń o miłości i śmierci, Pieśń o wszechbycie; łączą je wspólne motywy przewodnie

      • Rapsodia litewska”

      • Stanisław i Anna Oświacimowie”

      • Smutna opowieść” – preludia do wieczności, pokrewne eksprezjonizmowi

      • Epizod na maskaradzie” – dokończony przez Fittelberga

  2. Karol Szymanowski

    • pianista, teoretyk

    • był rektorem Wyższej Szkoły Muzycznej w Warszawie

    • otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jagielońskiego

    • uważa się go za kompozytora ekspresjonistycznego

    • I okres twórczości:

      • fascynacje kompozytorami późnoromantycznymi, Wagnerem, Skriabinem

      • pisze „Preludia”, etiudy (np. etiuda b-moll)

      • pierwsze pieśni do słów Tetmajera, cykle wariacji i sonaty fortepianowe

      • sonata d-moll na skrzypce i fortepian, cykle pieśni do słów Micińskiego

      • Uwertura koncertowa F, I symfonia f, II symfonia B (2 cz. koniec – fuga)

      • 1-aktowa opera ‘Hagith”

      • cykl 6-ciu „Pieśni miłosnych Hafiza” do testów średniowiecznego liryka perskiego

    • II okres

      • impresjonistyczny

      • fascynacje sztuką helleńską, orientalizmem

      • odejście od ciężkiej faktury na rzecz zabawy barwą i figurami dźwiękowymi

      • ornamentalna i śpiewna linia melodyczna

      • II seria „Pieśni miłosnych Hafiza”, „Pieśni księżniczki z baśni”

      • 2 cykle-tryptyki-poematy fortepianowe: „Metopy”, „Maski”

      • Cykl 3 poematów na skrzypce i fort. „Mity” (Źródło aretuzy, Narcyz, Driady i Pan)

      • I koncert skrzypcowy – 1 częściowy, impresjonistyczny, inspirowany wierszem Micińskiego, orientalno-egzotyczny charakter, orkiestra – barwne tło

      • III symfonia „Pieśń o nocy” – na tenor solo, chór i orkiestrę, do tekstów liryka perskiego, na ogromną orkiestrę

      • Król Roger” – 3-aktowa opera do tekstu Iwaszkiewicza, tematyka mistyczno-oriantelno-religijna, espresjonistyczna (jak obie jego opery)

    • III okres

      • poprzedza go okres poszukiwań i wahań, powraca do form klasycznych

      • okres narodowy

      • ludowość, folklor góralski, kurpiowski, prosta melodyka

      • Pieśni kurpiowskie” – 6 pieśni na chór a capella

      • Harnasie” – balet z tenorem solo i chórem do libretta Iwaszkiewicza, melodie z autentycznych góralskich

      • 20 mazurków – wykorzystują folklor góralski

      • IV symfonia koncertująca – na orkiestrę i fortepian, dedykowana Rubinsteinowi, 3 części, rytm oberka w finale

      • II koncert skrzypcowy – 1-częściowy, motywy podhalańskie,

      • Słopiewienie” – cykl 5 pieśni do słów Tuwima

      • Stabat Mater” – głosy solowe, chór ,orkiestra, łacińska sekwencja przetłumaczona

      • Veni Creator” – hymn i dwa fragmenty litanii na sopran ,chór żeński i orkiestrę

  1. Inni

    • Ludomir Różycki – kompozytor awangardowy, tworzył poematy symfoniczne

    • Grzegorz Fittelberg – wybitny dyrygent,

    • Apolinary Szeluto – znany bardziej jako pianista niż jako kompozytor

WITOLD LUTOSŁAWSKI

  1. Ogólnie

    • Z rodziny ziemiańskiej, studiował w konserwatorium warszawskim fortepian i kompozycję

    • Prywatnie grał na skrzypcach, studiował matematykę

    • Współtworzył Polskie Towarzystwo Muzyczne w Krakowie

    • Nauczyciel kompozycji na całym świecie, honorowy członek akademii artystycznych

  2. I okres twórczości – folkloryzm, neoklasycyzm

    • neoklasyczne: wariacje na orkiestrę, sonata fortepianowa, Wariacje na temat Paganiniego, I symfonia, Lacrimosa

    • Stylizacje folkloru: melodie ludowe na fortepian, mała suita na orkiestrę, tryptyk śląski na sopran i orkiestrę, Bukoliki (fort), Preludia taneczne na klarnet i fortepian

    • Harmonizuje gotowe melodie ludowe z własnym stylem harmonicznym

    • Koncert na orkiestrę – połączenie tendencji klasycyzujących z folklorem

    • Uwertura na smyczki – pierwsza próba oparcia się na materiale 12-tonowym

  3. II okres twórczości – przejściowy

    • podstawy harmoniki 12-dźwiękowej – mogła ulegać przemianom (transpozycje, inwersja itd.)

    • Muzyka żałobna” – dedykowana pamięci Bartoka, ścisła organizacja dźwięków, forma fazowa – faza wstępna, fazę główna, kulminacja, epilog (nic wspólnego z cyklicznością)

    • 5 pieśni do Kazimiery Iłłakowiczówny, 3 postludia na orkiestrę

  4. III okres twórczości – aleatoryzm kontrolowany

    • ale elementy dzieła ściśle zapisane, swoboda tylko w czasie trwania

    • dźwięki realizowane w przybliżeniu

    • odcinki ad libitum – dowolne w partiach, ale w całości określone w minutach i sekundach

    • Gry weneckie” – na orkiestrę, technika aleatoryczna

    • Kwartet smyczkowy, II i III symfonia – koncepcja formy dwufazowej – ma przyciągać uwagę słuchacza (psychologia odbioru)

    • Livre pour orchestre” – 4 rozdziały z interludiami

    • koncert wiolonczelowy – dedykowany Rostropowiczowi, 1-cz

    • Przestrzenie snu” – na baryton i orkiestrę

    • Forma łańcuchowa – zachodzące na siebie wątki muzyczne ( „Mi-parti” na orkiestrę, Łańcuch I – na orkiestrę kameralną, Łańcuch II na skrzypce i orkiestrę, Łańcuch III – na orkiestrę

    • Łączyła własne pomysły z elementami tradycyjnymi – Koncert podwójny na obój i harfę – nawiązuje do koncertu klasycznego budową formalną

    • IV Symfonia – jedno z ostatnich dzieł, do końca prowadził intensywną działalność kompozytorską

akte

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *